در وجه تسميهء « ابوقُبَيس » ( با قاف مضموم و باى مفتوح و ياى ساكن ) اختلاف است ؛ گفته مىشود اين اسم از نام مردى از قبيلهء اياد گرفته شده كه او را « ابوقبيس » مىناميدند و نخستين كسى بوده كه در آن كوه ، خانه ساخته و هنگامى كه ساخت خانه به پايان رسيد ، آن كوه را « جبل ابوقبيس » نام نهادند . اين سخن را امام ازرقى با همين مضمون آورده است . همچنين در بيان وجه تسميهء آن گويند « ركن » از آن برگرفته و اقتباس شده است . نزد مردم مكه ، داستان نخست ، مشهورتر است . ازرقى جز اين دو مورد ، چيزى در وجه تسميهء كوه « ابوقبيس » نياورده است و گفته شده كه « ابوقبيس » از قبيلهء « مذحج » است . نووى به نقل از ابن‌جوزى اين مطلب را نقل كرده ؛ چرا كه در « تهذيب » گفته است : ابن‌جوزى در علت نامگذارىِ ابوقبيس دو سخن مىآورد كه درست‌ترين آنها از اين قرار است : نخستين كسىكه در آنجا خانه ساخت ، مردى از قبيلهء « مذحج » به نام ابوقبيس است كه وقتى بناى خود را در آنجا ساخت ، آن كوه « ابوقبيس » ناميده شد . و سخن دوم را از آن رو كه ضعيف يا نادرست است ، نمىآوريم . گفتنى است سخنى كه نووى آن را نياورده ، همان مطلبى است كه ازرقى بدان اشاره كرده ؛ يعنى داستان اقتباس ركن از آن كوه ؛ چرا كه « محبّ طبرى » در باب چهلم ، تحت عنوان « آنچه در فضل و حريم مكه آمده و اينكه بهترين زمينِ خداست » چنين آورده است : « در وجه تسميهء ابوقبيس اختلاف است . برخى مىگويند اولين كسى كه در آن اقدام به ساخت خانه كرد ، مردى از قبيلهء مذحج به نام ابوقبيس بوده است و به همين دليل چنين نامى به خود گرفته است . برخى نيز گويند به اين دليل كه ركن ، از آن برگرفته شده . ليكن گفتهء نخست درست‌تر است ؛ اين مطلب در « مثير العزم » آمده است » . نام كامل اين كتاب « مثير العزم الساكن إلى أشرف الأماكن » ، تأليف حافظ ابوالفرج بن جوزى است كه البته اين انتساب بنا بر قول مشهور است . اينكه محبّ طبرى در « القرى » پس از نقل حديث در نخستين باب كتاب خود ، گفته